Τετάρτη, Απριλίου 27, 2011

Όταν μεγαλώσω θα γίνω άνεργος σαν τον μπαμπά και την μαμά

Νοέλ Μπάξερ
Ένα ακόμη κείμενό της για την ανεργία


Ο επαγγελματικός προσανατολισμός ξεκινάει από το σπίτι του παιδιού. Η δουλειά του μπαμπά και της μαμάς είναι τα πρώτα επαγγέλματα που το παιδί γνωρίζει σε βάθος. Εάν μάλιστα αντιληφθεί ότι πρόκειται για «σπουδαία» επαγγέλματα, από τον παιδικό σταθμό κιόλας δηλώνει ότι θα γίνει το ίδιο όταν μεγαλώσει. Αναζητώντας το μερτικό από την χρυσόσκονη που του αναλογεί στην οικογενειακή μερίδα.

Πιο σημαντικό από το όνομα του επαγγέλματος νομίζω πως είναι η «υπόσταση» επαγγέλματος. Από τότε που το παιδί γεννιέται σχηματίζει εικόνες με τα φανερά πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της δουλειάς που «έρχεται στο σπίτι». Το παιδί ανέργων είναι προφανές πως μη έχοντας ανάλογες προσλαμβάνουσες στερείται της δυνατότητας αυτής.

Τα παιδιά με την μέθοδο του παζλ, ξεκινώντας με παζλ για νήπια, εκείνα με τα μεγάλα κομμάτια, και συνεχίζοντας με όλο και μικρότερα κομματάκια, σιγά-σιγά συνθέτουν, χρόνο-χρόνο αναπτύσσουν, σταδιακά ολοκληρώνουν και, τέλος, αποκαλύπτουν την εικόνα του επαγγέλματος του γονέα. Που τους αρέσει και την κορνιζάρουν στο μυαλό τους με το μελλοντικό τους πτυχίο, ή δεν τους αρέσει και δεν ξανασχολούνται.

Εννοείται πως η εικόνα του επαγγέλματος του γονέα δεν έχει να κάνει μόνο με εμφανή εξωτερικά χαρακτηριστικά όπως το επαγγελματικό ντύσιμο και το «πώς» («διαφορετικά») μιλάμε στο τηλέφωνο. Αόρατα κομμάτια παζλ συνθέτουν την εικόνα μιας άυλης εργασιακής συμπεριφοράς: του πνεύματος του συγκεκριμένου επαγγέλματος και της εργασιακής αύρας ανεξαρτήτως επαγγέλματος.

Το παιδί ανέργων δεν έχει εικόνα. Δεν μπορεί να παίξει παζλ.

Η ικανοποίηση της εργασίας και η χαρά της επαγγελματικής προόδου ανήκουν βέβαια κι αυτά στο παζλ που το παιδάκι ανέργου δεν μπορεί να δει. Δεν τα ξέρει, δεν αναζητάει να τα μιμηθεί «μεγάλος» αφού δεν ξέρει να τα αναζητήσει, αγνοεί πώς να τα χειριστεί αργότερα ως ενήλικας. Μια ολοφάνερη δυσκολία το περιμένει όταν με την πρώτη του δουλειά τού ζητηθεί να συμπεριφερθεί ως «εργαζόμενος». Ξεκινώντας από τα βασικά, όπως να μπει σε σφιχτό εργασιακό πρόγραμμα ενώ είναι μαθημένος ο χρόνος να τρέχει ελεύθερος. Ή ουρανοκατέβατα να του τεθούν από την μια στιγμή στην άλλη αυστηρές προθεσμίες, στον ευέλικτο τρόπο ζωής που έμαθε από το σπίτι του.

Για το παιδί εργαζόμενου, όμως, αυτό ήταν το πρώτο κομμάτι του παζλ. Του δόθηκε στο χέρι ως απάντηση όταν ρώτησε «μπαμπά και μαμά, γιατί να πάτε σήμερα πάλι στη δουλειά και δεν κάθεστε σπίτι να παίξουμε;».

Το παιδάκι αυτό πλεονεκτεί και σε κάτι άλλο ανήκοντας σε εργασιακή οικογένεια. Έχει μεγαλύτερη ευκαιρία από τον «συμμαθητή με άνεργο γονέα» να αξιοποιηθούν από μικρή ηλικία κλίσεις και χαρίσματα. Το καθοριστικό για το μέλλον αυτού του τυχερού παιδιού είναι ότι την ευκαιρία αυτή να ανακαλυφθούν και αξιοποιηθούν οι κλίσεις και τα χαρίσματά του εν υπνώσει, την έχει και ο γονέας του παιδιού και μπορεί να χρηματοδοτήσει την αφύπνισή τους.

Κι αν όλα αυτά θεωρηθούν λόγια και μελλούμενα, ας μην πάμε μακριά, ας πάμε μια βόλτα σε ένα τυχαίο θεατρικό παιχνίδι στον παιδικό σταθμό της γειτονιάς. Το παιδάκι ανέργου ξεχωρίζει από τα «άλλα» της ομάδας γιατί, στερούμενο άλλων επαγγελματικών μοντέλων, επιλέγει μόνιμα να παίζει «τη δασκάλα» και «τον παιδίατρο». (Εκτός αν η δασκάλα και ο παιδίατρος είναι οι γονείς του.)

Τον χειρότερο ρόλο σε αυτό το θεατρικό παιχνίδι θα τον έχει το παιδάκι που θα πει πως θα παίξει τον άνεργο «όπως ο μπαμπάς και η μαμά». Εκτός από το ότι δεν θα έχει τι να παίξει στην παντομίμα, θα κατηγορηθεί πως στερείται φαντασίας.

Κι αν δεν μας κάνει κόπο να πάμε λίγο μακρύτερα από τον παιδικό σταθμό της γειτονιάς, ας πεταχτούμε σε άλλες χώρες με μεγαλύτερη παράδοση και πιο προχωρημένη κοινωνική υποδομή για τους ανέργους, κι ας ρωτήσουμε «τι έγιναν όταν μεγάλωσαν» τα παιδιά των «μόνιμων» ανέργων.

Επιστρέφοντας στα δικά μας, ας επιστρέψουμε με ένα γεγονός:

Όσο αυξάνονται τα άνεργα σπίτια, αυξάνεται η ευθύνη της κοινωνίας να ετοιμάσει τους αυριανούς της εργαζόμενους. Ώστε τα παιδιά, ιδιαίτερα των χρόνιων ανέργων, να λάβουν εκτός σπιτιού (αναγκαστικά) την εκπαίδευση του άρτια προετοιμασμένου εργαζόμενου.

Και του ισότιμα προετοιμασμένου εργαζόμενου. Που θα παραλάβει ως παιδάκι την σκυτάλη ενός Κράτος-Δικαίου και θα την τρέξει ως ενήλικας στην επόμενη γενιά του.

Τέλος, (τέλος;), όσο αυξάνονται τα άνεργα σπίτια, μόνο στην κοινωνία μένει να «διαβεβαιώσει» τα παιδιά ανέργων ότι όταν μεγαλώσουν δεν θα γίνουν άνεργα σαν τον μπαμπά και τη μαμά.

Σκέψη στο περιθώριο
Όσο η ανεργία στη χώρα μας υπολογίζεται με λάθος αριθμούς, ο επαγγελματικός προσανατολισμός στα σχολεία είναι λάθος.

6 σχόλια:

Roadartist είπε...

Πολύ ενδιαφέρον.

Πλέον η κατάσταση έχει φτάσει σε σημείο που δε μπορεί, δηλαδή δε δύναται κανείς να αδιαφορήσει..

Γιώργο Μπατζιλή είπε...

Δε ξέρω ποιός Noel είναι αυτός αλλά η συλλογιστική του ομοιάζει με μεταφυσικό ιδεαλισμό, εκτός χρόνου.

Εαρινή Συμφωνία είπε...

Roadartist, δυστυχώς έτσι είναι. Και κάθε μέρα ακούς και χειροτερα.
Γιώργο Μπ. θα μου επιτρέψετε να μη συμφωνήσω. Και, επίσης, το Noel δεν είναι επινοημένο. Δείτε λίγο, αν θέλετε το μπλογκ της και τα ξαναλέμε.

Γιώργο Μπατζιλή είπε...

Βρίσκω πολύ ενδιαφέρουσα την προβληματική και την άποψη της Noelle αλλά μάλλον έχω διαφορετική ή αντίθετη άποψη και υιοθέτησα λίγο προκλητικό ύφος σχολίου διαβούλευσης, χαίρομαι πού είναι ελληνίδα όπως έμαθα αργότερα απτό σχόλιο σου. Οι παλαιότερες γενηές βασίστηκαν εν μέρει στην άτυπη εκπαίδευση των γυναικών όταν το 'μισό τ' ουρανού' δεν δούλευε ούτε ήταν κ΄αν καταγραμένο σαν άνεργο ωστόσο κρατούσε και στήριζε μεγάλο μέρος της άτυπης εκπαίδευσης, παράλληλα με επαγγελματίες και αγρότες κλπ επαγγέλματα παραγωγικά προϊόντων χειροποίητων ή βιομηχανοποιημένων. Τι συμβαίνει όμως σε εργαζόμενες οικογένειες σε τομείς υπηρεσιών, επιστημονικών επαγγελμάτων των οποίων το προϊόν είναι πολύπλοκο αντιφατικό και αφηρημένο;

Noelle Baxer είπε...

Θα μου επιτρέψετε να μπω κι εγώ στην συζήτησή σας; Θα συμφωνήσω απόλυτα με τον κ. Μπατζιλή για το εκπαιδευτικό έργο των μη εργαζόμενων μανάδων στις παλαιότερες γενεές. Που δεν ήταν και πολύ παλιές μεταξύ μας, και η δική μου τέτοια ήταν. Έβγαζαν ανθρώπους αυτές. Η σημαντική παράμετρος ήταν ότι δούλευαν και στον τομέα "άνθρωπος", όπου η σύγχρονη εκπαίδευση υστερεί κι ας λένε ό,τι θέλουν.

Το δεύτερο που θα ήθελα να πω είναι ότι έχει δίκιο για τις εργαζόμενες οικογένειες στους τομείς υπηρεσιών και επιστημόνων (όπως το κατηγοριοποίησε)ότι το προϊόν είναι πολύπλοκο και αντιφατικό (εργαζόμενος βέρσους άνθρωπος. Επιχείρηση βέρσους οικογένεια κα). Αφηρημένο όμως δεν είναι καθόλου. Αντίθετα, παραείναι συγκεκριμένο. Κι αυτό το κάνει, δυστυχώς, ελάχιστα ελεύθερο.

Roadartist, ναι, δε δύναται κανείς να αδιαφορήσει.

Δεν θα σας κουράσω άλλο. Καλημέρα σε όλους σας.

Εαρινή Συμφωνία είπε...

Ωραία συζήτηση γίνεται. Καλημέρα σε όλους. Θα λείπω μέχρι το μεσημέρι του Σαββάτου. Παρακαλώ, σαν στο σπίτι σας.