Κυριακή, Μαρτίου 30, 2008

Εκατό χρόνια από τη γέννηση του Μ. Καραγάτση



«Δείξε μου τον συγγραφέα σου, να σου πω ποιος είσαι» θα μπορούσαμε να πούμε παραφράζοντας τη γνωστή παροιμία. Ο αγαπημένος συγγραφέας του Μ. Καραγάτση ήταν ο Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι. Σε αυτόν οφείλει το «Μ» του ψευδωνύμου του, καθώς οι φίλοι του τον αποκαλούσαν Μίτια, λόγω της μεγάλης αγάπης που έτρεφε προς τον ρώσο συγγραφέα και ειδικά στο έργο του «Αδελφοί Καραμαζώφ». Το αληθινό του όνομα ήταν Δημήτρης Ροδόπουλος.
Ο Καραγάτσης, ήταν ένα αληθινά πηγαίο ταλέντο όπως ο Ντοσιογιέφσκι. Αν δει κανείς τα χειρόγραφά του, θα διαπιστώσει πως ελάχιστες αλλαγές έκανε. Και τι μ’ αυτό; Το αποτέλεσμα μετράει και εκ του αποτελέσματος κρίνονται όλα. Ως προς αυτό, ο Καραγάτσης ήταν μαιτρ του είδους. Από τις πιο κομψές πένες της γενιάς του '30, από τους πλέον θυελλώδεις, χυμώδεις και ευφάνταστους συγγραφείς και, επίσης, από τους πλέον τολμηρούς- ειδικά σε ό,τι αφορά σε ερωτικές ιστορίες.
Εκατό χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τη γέννηση του συγγραφέα και ο υπουργός Πολιτισμού Μ. Λιάπης αποφάσισε να κηρύξει το 2008 «έτος Καραγάτση». Μεθαύριο Τρίτη 1 Απριλίου στις 12μμ, στη Στοά του Βιβλίου (Πεσμαζόγλου 5) θα γίνει η παρουσίαση επετειακού λευκώματος από τον Μ. Λιάπη και από τον πρόεδρο του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου Πέτρο Μάρκαρη. Στη συνέχεια θα ανακοινωθούν οι εκδηλώσεις του Ετους. Οι ηθοποιοί Δημήτρης Καταλειφός και Ράνια Οικονομίδου, πρωταγωνιστές της τηλεοπτικής μεταφοράς του «10» θα απαγγείλουν αποσπάσματα του έργου του. Τι θα έλεγε ο Καραγάτσης, αν ζούσε; «Ας γελάσω» (η τελευταία φράση που έγραψε στη ζωή του, στο ημιτελές «10»). Ηταν, βλέπετε, παντελώς αδιάφορος απέναντι σε τιμές, δόξες και επαίνους.
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1908. Ο πατέρας του Γεώργιος Ροδόπουλος ήταν δικηγόρος και πολιτικός. Ο συγγραφέας ήταν πέμπτο και τελευταίο παιδί της οικογένειας, με μεγάλη διαφορά ηλικίας από τα αδέρφια του (18 χρόνια από το πρώτο και 12 από το τέταρτο).
Πέρασε την παιδική του ηλικία σε διάφορες πόλεις εξ αιτίας των μετακινήσεων της οικογένειάς του: Μετά την ολοκλήρωση της βασικής εκπαίδευσης γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Γκρενόμπλ, στη Γαλλία, Για οικονομικούς λόγους επέστρεψε στην Αθήνα ένα χρόνο μετά, και γράφτηκε στη Νομική Σχολή απ' όπου αποφοίτησε το 1930. Εκεί μάλιστα είχε συμφοιτητές και άλλους λογοτέχνες (Ελύτη, Τερζάκη, Θεοτοκά)
Στην εφηβική του ηλικία έγραφε ποιήματα, σύντομα όμως εγκατέλειψε την ενασχόληση με την και στράφηκε στην πεζογραφία. Ως πεζογράφος πρωτοεμφανίστηκε το 1927 με το διήγημα «Η κυρία Νίτσα», το οποίο υποβλήθηκε στον διαγωνισμό της Νέας Εστίας και πήρε τον 3ο έπαινο. Το πρώτο του μυθιστόρημα ήταν «Ο συνταγματάρχης Λιάπκιν», το 1933. Ακολούθησαν η «Χίμαιρα» (και κατόπιν «Μεγάλη Χίμαιρα») ο «Γιούγκερμαν», ο «Κίτρινος φάκελος» κ.α.
Το 1958 έπαθε ένα σοβαρό έμφραγμα, που οδήγησε στην σταδιακή αποξένωσή του από τους φιλικούς κύκλους. Συνέχισε όμως να εργάζεται και να γράφει: είχε ξεκινήσει το έργο «Το 10», που θα ήταν το πρώτο μέρος μιας τετραλογίας. Δεν πρόλαβε όμως να το ολοκληρώσει: στις 13 Σεπτεμβρίου 1960 έπαθε έμφραγμα και λίγες ώρες μετά, τα ξημερώματα της 14ης Σεπτεμβρίου, πέθανε. Η τελευταία φράση που έγραψε ήταν: «Ας γελάσω».
Την Παρασκευή και το Σάββατο 4 και 5 Απριλίου στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς γίνεται ένα συνέδριο για τον Καραγάτση με τίτλο «Ιδεολογία και Πολιτική» στο οποίο θα μετάσχουν επιστήμονες που έχουν ασχοληθεί ιδιαίτερα με το έργο του.
Προς το παρόν, εμείς, ας διαβάσουμε ένα σαρκαστικό, διασκεδαστικό, γεμάτο ανατρεπτικό χιούμορ και λάμψη απόσπασμα από αυτοβιογραφικό του κείμενο:


Γεννήθηκα στην Αθήνα σε ένα από τα τέσσερα γωνιακά σπίτια των οδών Ακαδημίας και Θεμιστοκλέους. Δεν σας λέω όμως σε ποιό. Και το κάνω επίτηδες αυτό, για να μπλέξω άγρια-σε αυτό τα αθηναϊκό σταυροδρόμι- τους διαφόρους "αρμοδίους", όταν έρθει η στιγμή να εντοιχισθεί η αναμνηστική πλάκα. Εγώ βέβαια θα τα έχω τινάξει προ πολλού, και θα σπάω κέφι καλά στον ουρανό, με τη μεταθανάτια φάρσα μου. Θα έχω παρέα το Σολωμό, που θα μου λέει κουνώντας το κεφάλι: «Τράβα καί σύ Καραγάτση, όσα τράβηξα εγώ από τον Καιροφύλλα, τον Αποστολάκη και το Σπαταλά».

Όπως βλέπετε το κυριότερο γνώρισμά μου είναι η μετριοφροσύνη. Διδάχτηκα τα πρώτα γράμματα στο Αρσάκειο της Λάρισας (όταν συλλογιέμαι πώς, υπήρξα και Αρσακειάδα!) και αντί να ερωτευτώ τις συμμαθήτριές μου, αγάπησα παράφορα τη δασκάλα μου. Γεγονός πού μαρτυράει τη σκοτεινή ερωτική ιδιοσυγκρασία μου. Έκανα ό,τι μπορούσα για να μην προβιβαστώ, να μείνω στην ίδια τάξη, κοντά στην «γυναίκα των ονείρων μου». Το υπέροχο λογοτεχνικό μου ταλέντο φανερώθηκε στο Γυμνάσιο, όταν έγραφα εκθέσεις αριστουργηματικές. Οι καθηγητές μου δεν πρόφταιναν να μου βάζουν δεκάρια. Ένας μονάχα- ένας ξερακιανός και καταχθόνιος- έβρισκε τα κείμενά μου απαίσια και τα μηδένιζε αράδα. Δεν μπορούσα να καταλάβω...αργότερα όμως κατάλαβα. Ο καθηγητής ήταν λογοτέχνης. Εννοείται πώς τον εκδικήθηκα σκληρά ...Ήμουν νεαρότατο μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών όταν ο κ. Καθηγητής -γέρος πια- ζήτησε την ψήφο μου για να μπει και αυτός στο επίσημο αυτό Πρυτανείο της ελληνικής διανόησης. Του την αρνήθηκα. Αποτέλεσμα: Αυτός είναι και εγώ δεν είμαι πια μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών...

Κάποτε σπούδαζα νομικά. Είχα συμφοιτητές τους κ. Πέτρον Χάρην, 'Aγγελο Τερζάκην, Γιώργο Θεοτοκάν, Πετσάλην καί Οδυσσέα Ελύτην, τα εξαιρετικά αυτά νομικά πνεύματα πού τόσο διέπρεψαν στη δικανική σταδιοδρομία τους- όπως και εγώ εξάλλου. Ο ισχυρισμός του κ. Κλ. Παράσχου ότι υπήρξε συμφοιτητής μου είναι ανακριβέστατος. Όταν ο νεαρότατος κ. Παράσχος γράφτηκε πρωτοετής στη νομική, εγώ ήμουν κιόλας δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω. Έφηβος ήμουν όταν έγραψα τα πρώτα μου και τελευταία ποιήματα. Δεν τα δημοσίευσα ποτέ. Αργότερα τόρριξα στην πεζογραφία, ένας Θεός ξέρει το γιατί...

Έγραψα πολλά και διάφορα, διηγήματα, νουβέλες, μυθιστορήματα, έργα υψηλού ηθικοπλαστικού περιεχομένου, πολύ κατάλληλα για παρθεναγωγεία και βιβλιοθήκες οικογενειών με αυστηρά αστικά ήθη. Οι ήρωες μου- Λιάπκιν, Μαρίνα Ρεϊζη και ιδίως Γιούγκερμαν- είναι άνθρωποι αγνοί, αθώοι, ιδεολόγοι και στέκουν ψηλότερα από τις αθλιότητες του χαμερπούς υλισμού. Απορώ πως το εκπαιδευτικό συμβούλιο δεν εισήγαγε ακόμα τα βιβλία μου για αναγνωστικά στα σχολεία του κράτους, εξίσταμαι πώς η Ακαδημία δεν μου έδωσε ακόμα το βραβείο Αρετής, πώς δεν με εκάλεσε ακόμα νά παρακαθίσω στους ενάρετους κόλπους της κοντά στον κ. Σπύρο Μελά.

Δεν επείραξα ποτέ συνάδελφο και είμαι συμπαθέστατος στους λογοτεχνικούς κύκλους. Αυτό θα αποδειχθεί στην κηδεία μου όπου θα έρθει κόσμος και κοσμάκης να πεισθεί ιδίοις όμμασι ότι πέθανα, ότι θάφτηκα, ότι πήγα στο διάολο. Και θα φύγει από το νεκροταφείο ο κόσμος και ο κοσμάκης βγάζοντας στεναγμούς ανακούφισης. Είμαι βέβαιος πώς ο Θεός θα με κατατάξει μεταξύ των αγίων στον Παράδεισο. ΑΜΗΝ


Δείτε και εδώ ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον κείμενο από το Μαγικό Κουτί.
Δείτε και άλλο εξαιρετικά ενδιαφέρον κείμενο, στου Nuwanda.
Ολα τα έργα του, στην ιστοσελίδα του εκδότικού οίκου Βιβλιοπωλείον της Εστίας από όπου και κυκλοφορούν. Επίσης, μόλις κυκλοφόρησε ένα συλλογικό έργο για τον Καραγάτση, με τίτλο «Μ. Καραγάτσης 1908- 2008. Εκατό χρόνια από τη γέννησή του».

11 σχόλια:

Pan είπε...

Καλησπέρα.

"Ας γελάσω".

Γι'αυτό ακριβώς τον λόγο, δεν
πρόκειται ούτε απόξω από την
Στοά του Βιβλίου να περάσω
την Τρίτη.

Αντ'αυτού, θα ξανα-μανα-διαβάσω
το "Ο θάνατος και ο Θόδωρος" και
θα ξεκαρδιστώ στα γέλια σκεπτόμενος την τύχη που θα επιφύλαττε σε όλους αυτούς που
σήμερα ετοιμάζονται να τον τιμήσουν.

Χαίρομαι που επιτέλους
σε ξανα-επισκέφτομαι!

Διονύσης Μάνεσης είπε...

Τι καλή ανάρτηση! Ελκυστική και, μέσω παραπομπών πλουσιότατη!
Πάντως, εκτός από την κριτική του "θεσμού" του έτους-αφιερώματος σε κάποιο λογοτέχνη*, θεωρώ ότι τη (δημόσια, τινι τω τρόπω) συζήτηση τη χρειάζεται η περίπτωση Καραγάτση, ιδιαίτερη κι αρκετά αμφιλεγόμενη όπως είναι.
* ("μ'όλο που βέβαια ήξευραν τι άξιζαν αυτά,/τι κούφια λόγια ήασανε αυτές οι βασιλείες"...)
Ένα καλό βράδυ και μια υπέροχη βδομάδα.

nuwanda είπε...

Kαλη μου Εαρινη,

πολυ ομορφο το κειμενο σας, αντιγραφω ευχαριστω θερμα για την αμαφορα και το λινκ!
Αντι άλλου σχολιου, απο το μπλογκ μου περιγραφη επεισοδιου που εβίωσα σε προσφατο ταξίδι μου εις τα ταρταρα της κολασεως!!

"...Περνάω που λέτε μια μέρα από τα ελληνικά τα στέκια και βλέπω μια υπαίθρια σύναξη - καμιά πενηνταριά παπούδες, όλοι με τα καπελάκια και τις γραβατούλες τους, να μιλάνε και να διαπληκτίζονται. Βλέπω και από δίπλα έναν τύπο να τους κράζει χοντρά…

Πλησιάζω πιο κοντά και τι να δω? ηταν η μηνιαία συνεδρίαση του συλλόγου ελλήνων λογοτεχνών “Η γενιά του ‘30” και ο τύπος που τους μπινελίκιαζε ο Ρένος (Αποστολιδης)!! Χοντρό μπινελίκι σας λέω τώρα, τύπου "ανίκανοι σκατολογοτέχνες" κλπ….

Πιο δίπλα όμως, παρατήρησα ότι καθόταν και ένας άλλος τυπάκος, περιποιημένος, με το μουστακάκι του, την χωριστρούλα του, γιλεκάκι - και δυο πιτσιρίκες στα γόνατα. Πλησιάζω κοντύτερα και τι βλέπω? ....ο Καραγάτσης ...ο Θεός! με τον δέοντα σεβασμό λοιπόν τον ρωτάω:

“Δάσκαλε, συγγνώμη, δίπλα συνεδριάζει η γενιά του ‘30 και εσύ, ο αναμφισβήτητος ηγέτης της, δεν συμμετέχεις?“...με κοιτάει που λέτε αφ’ υψηλού με το αετίσιο του βλέμμα και απαντά υπεροπτικά:

“Αν και δεν βλέπω γιατί θα πρέπει να διακόψω την ασχολία μου για να σου μιλήσω, μάθε ότι με έχει διαγράψει ο Θεοτοκάς γιατί τα ελεύθερια λέει ήθη μου δεν συμβιβάζονται με τις μεγάλες του ιδέες για εθνική παλιγγεννεσία. Για τον λόγο αυτό λοιπόν ζω την ανείπωτη δυστυχία, να πρέπει να χαιδεύω τα δύο αυτά αιθέρια πλάσματα την ίδια ώρα που οι ετοιμόρροποι γέροντες δίπλα λαμβάνουν σπουδαίες αποφάσεις του τύπου “ποιος θα εκφωνήσει τον πανηγυρικό για τον Παλαμά” κλπ κλπ. Καταλαβαίνεις το δράμα μου. Και τώρα αν θέλεις άδειασε μου την γωνιά γιατί τα κορίτσια από εδώ δεν αισθάνονται καλά με την αδιάκριτη σου παρουσία.“

…εβαλα λοιπόν την ουρά στα σκέλια και εγω και έφυγα άρον άρον - και μου έμεινε και η απορία γιατί τους μπινελίκιαζε έτσι χοντρά ο Ρένος...

scalidi είπε...

Εαρινή μου, πολύ το φχαριστήθηκα το κείμενο...
Ακόμη πιο πολύ ευχαριστιέμαι όταν νικούν οι προσωπικές αλήθειες με άλφα μικρό τις τάχα μου Αυθεντίες της Αλήθειας με άλφα μεγάλο και έτοιμο να γκρεμοτσακιστεί...

Faraona είπε...

Εαρινη μου υπεροχο το κειμενο για τον Καραγατση...ενημερωθηκα πληρως για τον συγγραφεα.



Σου ευχομαι καλον Απριλη καλη μου.

Εαρινή Συμφωνία είπε...

Pan, καλοσώρισες και πάλι. Ο Απρίλης είναι ο μήνας ο σκληρός, ή ο ωραίος.
Διονύση Μάνεση, θα ήθελα να είχα περισσότερες παραπομπές, αλλά δεν πρόλαβα να ψάξω καλά στο δίκτυο.
Νuwanda κι εγώ με την ίδια απορία θα μείνω. Τι εννοούσε, άραγε, ο Ρένος;
Διασκεδαστικότατο το κείμενο.
Σταυρούλα, τα σκαλιδοπάτια της αλήθειας του καθενός μας, είναι πολύ σπουδαίο πράγμα (κατά το τρομερό σου λογόπαίγνιο, το οποίο κλέβω).
Καλώστηνα την ωραία Faraona μου.

Κατερίνα είπε...

Ας γελάσω! που δε θα σε κλέψω! Θα ερχόμουνα έτσι κι αλλιώς απόψε, αλλά συνένοχος είναι κι ο Διονύσης!
Να το ξέρεις, για να μη κυνηγάς μόνο εμένα!
Ωραίος ο Καραγάτσης! Μ' άρεσε το χιούμορ του! Εννοείται και το πως τα λες εσύ!
Γιατί σε κλέβω, ντε;
Φιλάκια το κορίτσι μου!

scalidi είπε...

Μαμαλούκειο ήτο το λογοπαίγνιο, για να είμαι ακριβής :)

Εαρινή Συμφωνία είπε...

Κατερίνα, κλέβεις τίμια, όμως...
Σκαλιδάκι, κι εσύ είσαι τίμια. Φιλιά και στις δυο σας

Κατερίνα είπε...

Φιλιά κι από μένα!
Όλα καλά;

ΑΠΑΓΓΕΙΟ είπε...

100 χρόνια είναι στον Παράδεισο! Σίγουρα πράγματα!
Καλημέρα!